Sözlük

Bu sayfada IACS ve OTP konularına ilişkin sözlük yer almaktadır.

Aktif ÇiftçiDoğrudan tarımla ilgilenmeyen şahıs veya şirketlerin destekleme ödemesi almalarının önüne geçmek için, ödemeler sadece aktif çiftçilere yapılmaktadır. Örneğin, havaalanı, demiryolu, su dağıtım deposu, emlak ofisi, spor merkezi veya rekreasyon alanı işleten bir kişi, doğrudan tarımla ilgilendiğini kanıtlayamadığı sürece prensipte aktif çiftçi olarak kabul edilmez. Bu koşul 2015 yılında zorunlu hale getirilmiştir. Üye ülkeler daha katı bir aktif çiftçi tanımlaması yapma seçeneğine sahiptirler.
Tarımsal faaliyet2013 yılındaki Ortak Tarım Politikası reformu ile, çiftçinin doğrudan ödemelerden faydalanabilmesi için bir tarımal aktivitesinin olması koşulu getirilmiştir. Bu tarımsal aktiviteler:
• Hasat etme, süt sağma, hayvan yetiştirme ve hayvanların tarımsal aktiviteler için muhafaza edilmesi gibi faaliyetleri içeren tarımsal ürünlerin üretimi veya yetiştirilmesi; veya
• Komisyon tarafından belirlenen genel çerçeve içerisinde üye ülkenin belirleyeceği olağan tarımsal yöntem ve makinelerin dışında özel herhangi bir hazırlık faaliyetine gerek duyulmadan tarım alanının otlatma veya toprak işlemeye uygun olarak muhafaza edilmesi; veya
• Tarım alanlarının otlatma veya toprak işleme için uygun bir durumda muhafaza edilmesi için üye ülke tarafından belirlenen minimum faaliyetlerin yerine getirilmesi.
Tarımsal alanEkilebilir arazi, kalıcı mera veya çok yıllık ürün veren ağaçlara sahip alanlar
Temel Ödeme Programı Sabit bir miktarın her yıl çiftçiye üretimden bağımsız olarak verilmesidir.
"Sınırlandırma" ve "Kesinti"Ortak Tarım Politikasının 2013 yılı reformunda üye ülkelere zorunlu "kesinti" ve gönüllü "sınırlandırma" seçenekleri sunulmuştur. Bu, pratikte bir tarım işletmesinin alacağı doğrudan ödeme desteği (temel ödeme programı, tek alan ödeme programı) 150.000€'nun üzerinde ise en az %5 kesinti yapılacağı anlamına gelmektedir.
Ürünle ilişkili ödemeler Ürünle ilişkili ödemeler belirli bir ürünün üretimi ile ilgilidir. Doğrudan ödemeler belirli tip ürünü yetiştiren çiftçilere verilmektedir. Yeni OTP'de sınırlı miktarda ürünle ilişkili ödeme yapılması seçeneği bulunmaktadır (ulusal zarfın %8'i ile %13'ü arasında). Tahıllar, yağ tohumları, protein bitkileri, tane baklagiller, keten, kenevir, pirinç, fındık, nişasta patates, süt ve süt ürünleri, tohumlar, kuzu eti ve keçi eti, sığır eti ve dana eti, zeytin yağı, ipek böceği, kurutulmuş yemler, şerbetçiotu, şeker pancarı, kamış ve hindiba, sebze ve meyveler ve enerji bitkileri bu kapsamda değerlendirilmektedir.
Üretimden bağımsızlıkVerilen destekleme ödemesinin üretimden bağımsız olmasıdır.
KusurPlanlanan bir kullanım gereksiniminin yerine getirilmemesidir.
Uygun alan (hektar)Uygun alan arazinin tarımsal bir faaliyet için kullanılan herhangi bir bölümüdür.
ModulasyonModülasyon, doğrudan ödemelerde kesintiler yapılarak, bu artan miktarların Kırsal Kalkınma için kullanılmasıdır.
Sütunlar arasında geçişOrtak Tarım Politikasının 2013 yılı reformu, üye ülkelerin doğrudan ödeme zarfının (1. sütunun bir kısmını) %15'ini kendi Kırsal Kalkınma zarflarına (2. sütuna) aktarmalarına izin vermiştir. Aktarılan miktarın üye ülke tarafından ortak finanse edilmesi zorunluluğu yoktur.
Alternatif olarak, üye ülkeler aktarmayı ters yönlü olarak da yapabilmektedirler (Kırsal Kalkınma zarfının %15'e kadar olan kısmının doğrudan ödeme zarfına aktarılması). Doğrudan ödemenin hektar başına Avrupa Birliği ortalamasının %90'ından az olduğu üye ülkeler, Kırsal Kalkınma zarflarının %25'ini doğrudan ödeme zarflarına aktarabilmektedirler.
Dış yakınsamaÜye ülkelerin ulusal doğrudan ödeme paylarının Avrupa Birliği ortalama seviyesine yaklaştırılması için dereceli olarak arttırılması veya azaltılmasıdır.
Mali disiplin mekanizmasıOrtak Tarım Politikası hükümleri kapsamındaki giderlerin Avrupa Birliği bütçesini aşmamasını sağlayan bir mekanizmadır.
Yeşil Doğrudan ÖdemeOrtak Tarım Politikası 2013 reformunda uygulanmaya başlanan yeşil doğrudan ödeme, iklim ve çevreye yararlı aktivitelerde bulunulması şartıyla çiftçilere ödenen doğrudan ödemedir. Üye ülkelerin doğrudan ödemelerinin %30'unu yeşil doğrudan ödemelere ayırması gerekmektedir.
Çiftçilerin sorumlu olduğu temel uygulamalar:
- kalıcı meraların korunması,
- ürün çeşitlendirmesi,
- arazilerinin şimdilik %5'inde (gelecekte %7'sinde) bulunan Ekolojik Odak Alanlarını muhafaza etmeleri
Üye ülke tarafından denk sayılan uygulamaları yapmaları kabul edilirse çiftçiler bu uygulamalar yerine denk sayılan uygulamaları da gerçekleştirebilir (örneğin ürün çeşitlendirmesi yerine ürün rotasyonu).
YeşillendirmeÇevresel sürdürülebilirliğin sağlanması ve iklim değişikliği ile mücadele edilebilmesi için Ortak Tarım Politikası 2013 reformunda çeşitli araçlar ortaya konmuştur. Bunlar, yeşil doğrudan ödemesi, arttırılmış çapraz uyum yükümlülükleri, Kırsal Kalkınma bütçesinin %30'unun çevre ve iklim değişikliği ile ilgili (gönüllü tarım-çevre tedbirlerini de içeren) yararlı proje ve tedbirlere aktarılması zorunluluğu, eğitim tedbirleri ve çiftlik danışma servislerinden gelen desteklerdir.
İç yakınsamaÜye ülke içerisinde bölgesel farklılıkların ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır.
Peyzaj unsurlarıPeyzaj elemanları, genellikle tarımsal faaliyetler ile oluşan, peyzajın değeri açısından ömeli olan ancak tarımsal üretime doğrudan katkısı olmayan elemanlardır. Üye ülke tarafından tanımlanması gereken peyzaj elemanlarının belirlenmesi ve sayısallaştırılması Ortak Tarım Politikasının bir gereğidir (çitler, havuzlar, hendekler, sıra halinde ağaçlar, grup halinde veya izole ağaçlar, arazi kenar boşlukları, teraslar, vb.).
Arazi örtüsü ve Alan kullanımı (FAO tanımları)Arazi örtüsü toprak yüzeyinde gözlemlenen biyofiziksel örtüdür. Arazi örtüsü en basit haliyle düşünüldüğünde vejetasyon ve suni yapıları tanımlamak için kullanılmaktadır.
Alan kullanımı belirli bir arazi örtüsü içerisindeki bir alanı üretmek, değiştirmek veya muhafaza etmek için insanların yaptığı düzenlemeler, faaliyetler ve girdiler olarak tanımlanmaktadır. Bu şekilde alan kullanımı tanımı, arazi örtüsü ile insanların kendi çevrelerinde gerçekleştirdiği faaliyetler arasında doğrudan bir bağlantı kurmaktadır.
Örneğin; "otlak" bir arazi örtüsü tanımı iken "mera" veya "tenis kortu" alan kullanımını göstermektedir.
Ulusal tavanÜye ülke tarafından tek ödeme programı veya tek alan ödeme programı kapsamında yılda ödenebilecek maksimum miktardır. Ulusal tavan kavramı ilk kez Ortak Tarım Politikası 2003 yılı reformunda ortaya konmuştur. Ulusal tavan miktarları Avrupa Birliğinin finansal bakış açısıyla doğrudan ödemeler için ayırdığı bütçeden ön paylaştırma yapılması yöntemiyle Komisyonlar tarafından belirlenir.
Ulusal veya bölgesel rezerv (doğrudan ödemeler)Tek ödeme programı (2013 reformundan önce) ve (2013 reformu ile birlikte) temel ödeme programı kapsamında, üye ülkelerin ulusal tavanlarının bir parçasını kullanarak ulusal veya bölgesel rezervlerini oluşturmaları gerekmektedir. Bu rezerv, özellikle ödeme hakkı olmadan arazi edinen tarıma yeni başlayan çiftçiler için ödeme haklarının paylaştırılmasında kullanılmaktadır.
2013 reformu üye ülkelerin rezervden hakların paylaşımını yaparken genç çiftçilere (yeni genç girişimciler) ve yeni girişimcilere öncelik tanınması (ve/veya mevcut hakların değerinin arttırılması) gerekliliğini getirmiştir. Ayrıca haklar örneğin yeniden yapılandırma gereken alanlara, terk edilen alanlara ve/veya belirli dezavantajları telafi etmeye yönelik olarak diğer çiftçilere de paylaştırılabilir (veya mevcut hakkın değeri arttırılabilir).
Natura 2000İki ana Avrupa Birliği direktifine (habitat direktifi ve kuşlar direktifi) göre özel ekolojik değere sahip korunan alanların oluşturduğu ağdır. Bu güne kadar 25 000 adet alan bu kapsamda tanımlanmıştır. Bu alanların çoğu, ekosistemin koruması için çitfçilerin belirli uygulamalarla yükümlü olduğu tarım alanları içindedir.
Uygunsuzlukbelirli bir gereksinimin yerine getirilmemesi, diğer bir deyişle şartnameye (veya bir kısmına) aykırılık
Organik tarım Organik üretim, çiftlik yönetimi ve gıda üretiminde en iyi çevresel uygulamaları yüksek biyoçeşitlilik seviyesini, doğal kaynakların korunmasını, yüksek hayvan refahı standartlarının sağlanmasını birleştiren bütünleyici bir sistemdir ve bazı tüketicilerin tercihleri doğrultusunda doğal madde ve süreçler kullanılarak üretilen ürünler için bir üretim metodudur.
Ödeme haklarıÖdeme hakları Tek Ödeme Programını uygulamak için Ortak Tarım Politikasının 2003 yılı reformunda ortaya çıkmıştır. Ödeme hakları çiftçilerin tarihsel verilerine göre paylaştırılmıştır (bölgesel veya bireysel çiftçi seviyesinde). 2003 reformu sonrasında, bir çiftçinin ödeme hakkına sahip olması için elverişli hektarı ile aynı sayıda olan ödeme hakkını aktif hale getirmesi gerekmiştir. 2013 reformunda bu ödeme hakları Temel Ödeme Programı adı altında yeni oluşturulan ödeme hakları ile yer değiştirmiştir. İstisnai olarak bazı üye ülkeler belirli şartlara uymak koşulu ile mevcut ödeme haklarını muhafaza edebilmektedirler.
Doğal veya belirli kısıtlara sahip alanlar ödemesi Doğal veya belirli kısıtlamalara sahip arazilerin terk edilmesini önlemek için üye ülkeler (veya bölgeler) çiftçilere bu araziler için ek miktarda doğrudan ödeme yapabilmektedirler
Genç çiftçiler ödemesiTemel ödeme için uygun olan (uygulamaya başladığında 40 yaşından daha yaşlı olmayan ve yeni tarımsal faaliyete geçen) genç çiftçilerin, genç çiftçi ödeme programı kapsamında en fazla 5 yıl için ödeme alması şartı Ortak Tarım Politikasının 2013 yılı reformunda ortaya konmuştur. Ödeme, temel ödeme miktarının %25'idir. Üye ülkeler doğrudan ödeme zarflarının %2'sini bu ödemelere tahsis etmeyi seçebilmektedirler.
Çok yıllık bitkiler Çok yıllık bitkiler Ortak Tarım Politikaları bağlamında kalıcı meralar ve kalıcı otlaklar dışında kalan,üretim çiftlkleri ve enerji bitkilerini içeren, arazide 5 yıl veya daha fazla kalan, tekrar eden hasata sahip, fidanlıklar da dahil olmak üzere, rotastonu olmayan ürünlere verilen isimdir.
Yeniden dağıtım ödemesiDaha küçük olan çiftçilere desteğin yeniden dağıtılması için, üye ülkeler ilk hektarlar için ulusal bütçelerinin %30'una kadar olan kısmını ayırabilmektedirler. Ayrılacak olan bu ödeme 30 hektar ile veya arazinin devamı 30 hektardan büyükse üye ülkenin ortalama çiftlik büyüklüğü ile sınırlandırılabilir. Hektar başına ödenen miktar, hektar başına verilen ortalama ödemenin %65'ini aşamaz.
Referans ParselIACS/LPIS uygulamalarında kullanılan 4 adet referans parsel tipi bulunmaktadır: Tarım parseli, Çiftçi bloğu, Fiziksel blok ve Kadastro parseli.
Tarım parseli: tek bir çiftçiye ait tek bir ürün grubu;
Çiftçi bloğu: tek bir çiftçiye ait bir veya daha fazla ürün grubu;
Fiziksel blok: bir veya daha fazla çiftçiye ait bir veya daha fazla ürün grubu
Kırsal Kalkınma TedbirleriKırsal Kalkınma tebdirleri, Kırsal Kalkınma Tüzüğünde tanımlanakta ve Kırsal Kalkınma programlarını uygulamak için gerekli ana araçları sunmaktadır. 2014-2020 yılları programlama döneminde, tedbirlerin sayısı önceki programlama dönemine göre azaltılmıştır. Ayrıca, tedbirlerin mevcut olan kullanımı daha esnektir. Bu durum belirli önceliklerin karşılanmasındaki etkinliği arttırmıştır.
AB'nin kırsal alanlardaki bir çok gereksinimini karşılamak için, Kırsal Kalkınma tedbirleri listesinde geniş bir yelpazede farklı tür destekler bulunmaktadır. Üye ülkeler kırsal kalkınmayı sağlamak için bir veya daha fazla AB önceliğini yerini getirmek üzere ve kırsal alanların gereksinimlerini karşılamak üzere bu tedbirleri planlamak zorundadırlar.
Üye ülkeler, bu tedbirlerin son hali ile ilgili takdir yetkisine sahiptirler. Her bir tedbir altında verilen destekler Avrupa Birliği ve ilgili üye ülke arasında paylaşılmaktadır. Bu düzenleme ortak finansman olarak bilinmektedir.
Tek ortak piyasa organizasyonu Ortak piyasa organizasyonu, Avrupa Birliği'nin tarım ürünleri piyasalarını direk veya dolaylı olarak (eylem planları ile üretici organizasyonları yoluyla) izlemesini ve yönetmesini sağlayan tedbirler dizisidir. Bu kurallar tek ortak piyasa organizasyonu tüzüğünde konmuştur.
Piyasa yönetiminin amacı, piyasanın stabilizasyonunu (teklif edilen ve satın alınan miktarlar ve işlemin gerçekleştiği fiyat yönünden) sağlamak ve böylelikle de bir taraftan çiftçileri aşırı düşük fiyatlardan korurken diğer taraftan da tüketicinin makul fiyatlarda gıda tedarik etmesini sağlamaktır.
2007 yılına kadar, Avrupa Birliği toplamda çiftliklerin hasatının %90'ını oluşturan 21 adet ortak piyasa organizasyonu işletmiştir. Daha basit bir hale getirilmesi için AB bu 21 ortak piyasa organizasyonunu tek ortak piyasa organizasyonu adı altında birleştirmiştir.
Küçük Çiftçi Programı Bu program, programa katılmaya karar veren çiftçilere ödenecek miktarın 1250 Euroyu aşmayacak şekilde üye ülke tarafından belirlendiği, basitleştirilmiş bir doğrudan ödeme programıdır. Küçük çiftçi programı kolaylaştırılmış yönetimsel süreçlere sahiptir. Programa katılan çiftçiler yeşillendirme ve çapraz uyum yaptırım ve kontrollerinden muaftır.
Üye ülkeler kendi doğrudan ödeme bütçelerinin %10'una kadarını bu programa tahsis edebilmektedirler.
Geçici ulusal yardımTek alan ödeme programını uygulayan ve doğrudan ödemelerin hepsini alan yeni üye ülkeler için ilk kez 2013 yılında ortaya çıkmıştır. Tek alan ödemesi programını uygulayan üye ülkelerin daha önceden tamamlayıcı ulusal doğrudan ödemeler için uygulanan ancak kademeli olarak azalması söz konusu olan ulusal yardımlarını aynı koşullar altında dağıtmaya devam etmelerine izin verilmiştir.
Gönüllü ürünle ilişkili destekÜye ülkeler belirli tip üretim yapan veya çeşitli zorluklara sahip ve ekonomik ve/veya sosyal ve/veya çevresel açıdan önemli ürünlere sahip sektör veya bölgelere sınırlı sayıda (ulusal zarfın %8'i ile %13'ü arasında) ürünle ilişkili ödeme yapma seçeneğine sahiptir. Komisyon daha yüksek bir oran verilmesine karar verme hakkına sahiptir. Bunun yanısıra, protein ürünleri için ek %2 "ürünle ilişkili" destek verme imkanı bulunmaktadır.
Kalite güvencesiBir varlığın tüm kalite gereksinimlerini karşıladığını ispat etmeyi amaçlayan faaliyetler bütünüdür (çoğunlukla üreticinin bakış açısından). ISO 9000 – serileri “Kalite Yönetim Sistemi – Gereksinimleri”
Kalite kontrol Tüm kalite gereksinimlerinin karşılandığını garanti etmeyi amaçlayan faaliyet veya teknikler bütünü (genellikle müşteri bakış açısıyla) ISO2859 & ISO3951 serileri “örneklem prosedürleri” özellikler/değişkenler
Genç çiftçi Yardım başvurusu yaptığı sırada 40 yaşında veya daha genç olan, yeterli mesleki beceri ve kabiliyetlere sahip ve işletmenin sorumlusu olarak ilk kez tarımsal faaliyette bulunan kişi.